Canlıların Sınıflandırılmasında Kullanılan Kategoriler

Daha önce canlıların sınıflandırılmasının ne kadar önemli olduğundan bahsetmiştik. Sınıflandırmanın ana amacı bilimsel çalışmaları sistematik bir hale getirmektir. Öyleyse sınıflandırmayı da belirli bir sistematiğe göre yapmak gerekir. Canlıların sınıflandırılmasında kullanılan kategoriler bu açıdan çok önemlidir.

Canlıların sınıflandırılmasında kullanılan kategoriler hiyerarşik bir sıra içerisindedir. Bunlardan en üst kategori alem iken en alt kategori de tür olmaktadır.

Canlıları bilimsel sınıflandırmanın temelini İsveçli biyolog Carl Linnaeus atmıştır. Bu sınıflandırmaya doğal (filogenetik) sınıflandırma denir. Doğal sınıflandırmaya göre temel canlı birimi türdür. Bir canlıyı bağımsız olarak ifade etmek için tür ismi gereklidir.

Bilimsel olarak tür, ortak bir atadan gelen, yapı ve görev bakımından benzer olan ve doğal şartlarda çiftleştiklerinde verimli döller meydana getiren canlı grubunu tanımlamak için kullanılır.

Yukarıda bilimsel sınıflandırmada kullanılan katmanlar gösterilmiştir. Buna göre canlıları önce ait oldukları aleme göre ayırırız. Daha sonra hiyerarşik olarak alt basamaklara göre ayırırız. Alta gittikçe canlıların benzerlikleri ve akrabalıkları artmaktadır.

Canlıların Sınıflandırılması ve Örnekler

Yukarıda da belirttiğimiz gibi canlıların sınıflandırılmasında kullanılan kategoriler büyükten küçüğe sırasıyla alem, şube, sınıf, takım, aile, cins, tür şeklindedir. Bunu akılda tutmak için hatırlatma olarak tersten “Türkiye Cumhuriyeti Aile Takımı Sahada Şut Attı.” şeklinde tekerlemeyi kullanabilirsiniz.

Şimdi bu kategorilerle ilgili bir örnek yapalım.

Kategori Isparta Gülü Ev Kedisi
Alem Plantae (Bitkiler alemi) Animalia (Hayvanlar alemi)
Şube Spermatophyta (Tohumlu bitkiler) Chordata (Omurgalılar)
Sınıf Magnoliopsida (İki çenekliler) Mammalia (Memeliler)
Takım Rosales (Güller) Carnivora (Karnivorlar)
Aile Rosaceae (Gülgiller) Felidae (Kedigiller)
Cins Rosa (Gül) Felis (Kedi)
Tür Rosa damascena (Isparta gülü) Felis catus (Evcil kedi)

Örnekte ısparta gülü bitkisi ve ev kedisi bilimsel olarak nasıl sınıflandırılmıştır gösterilmiştir. Bilimsel sınıflandırmada tür isimleri cins ve tür adlarının birlikte söylenmesiyle iki kelimeli olarak ifade edilir. İlk kelime cins adını, ikinci kelime ise tür adını göstermektedir.

Sınıflandırmada Neden Latince Kullanılır?

Sınıflandırma (taksonomi) bilimi alemden türe doğru gidildikçe canlı sayısının azaldığı ve canlıların daha yakın akraba olduğunu söylemektedir. En son tür ile birlikte tek bir canlı türü kast edilmektedir.

Bilimsel sınıflandırmayı kuran Linnaeus, her türe iki kelimeden oluşan Latince bir ad vermiştir. Buna binomial adlandırma (ikili adlandırma) yöntemi denmektedir. Bunlardan ilk isim büyük harfle başlar ve cins (genus) adını temsil etmektedir. İkinci isim de tamamlayıcıdır. İki kelime birden bir türü tanımlamaktadır.

Linnaeus dil olarak Latinceyi kullanmıştır. Bunun nedeni bilimin ortak dili olmasıdır. Herhangi bir dil kullanıldığında diğer dili konuşan insanların anlamaması söz konusudur. Latince güncel kullanılmayan bir dil olduğu için dilin değişikliğe uğraması da daha zordur.

Bütün bu nedenlerden dolayı ortak bilim dili olan Latince tercih edilmiştir. Bugün tıp biliminde de bu dil öncelikli olarak kullanılmaktadır.

Yorum YAZIN

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

13 + 12 =