Hirfet Nedir?

Bu yazımızda sizlere hirfet sistemi ve Osmanlı esnaflık sistemi hakkında temel bilgiler vereceğiz. Daha sonrasında hirfet terimi ile ilgili olduğunu düşündüğümüz birkaç kavramdan bahsedeceğiz.

Hirfet Sistemi

Hirfet sistemi terimi basitçe ve kabaca özellikle Osmanlı döneminde kunduracılık, duvarcılık, marangozluk ve dokumacılık gibi temel ve küçük el sanatlarına verilen ortak isimdir. Bu sistemin temeli olarak pazarda rekabet yokluğu ve esnaflar arası dayanışmayı temel alır. Şunu da eklemek gerekir ki bugünün temel ticari düsturu serbest rekabettir ve bu sistem bu düstura taban tabana zıttır.

Yani şu an ekonomide esas olan rekabeti güçlendirmektir. Ancak Osmanlı’da bu zamanında tam tersi şeklinde uygulanmıştır. Meslek mensupları arasındaki rekabetin önlenmesi ve dayanışmanın sağlanması esas alınmıştır.

hirfet nedir

Hirfet Sisteminin Özellikleri

Hirfet sisteminin özellikleri şöyle sıralanabilir:

  • Bu sistemin en önemli özelliği sistemin kapalı oluşudur. Yani bu sistemde amaç usta, zanaatkar sayısını olabildiğince koruyup bu insanların geçimini aynı standartlarla sağlamaya devam ettirmektir.
  • Bu denetimcilere Osmanlı’da hibre sınıfı ya da ehl-i hibre denmiştir.
  • Yine bu sistemde bugünkü ticari yöntemlerin aksine, işçi ücretleri ustalar birliği olan loncalar tarafından belirlenirdi.
  • Hammaddeleri dağıtmak lonca yönetimin yetkisindeydi.
  • Malın kalitesinin kontrolünden ve malın standartlarından yine lonca sorumluydu.
  • Bu loncaların yine en büyük özelliklerinden biri bu kapalı sistemi savunmaya çalışmaktı. Yani lonca üye olmadan o mesleği icra edenler aleyhine özellikle yasal olan her şeyi yaparlardı.
  • Dünya genelinde batılı ticaret anlayışının topraklarımızda egemen olmasıyla pek bir örneği kalmamıştır.

Şimdi biraz da merak edilen ve sık karıştırılan diğer bazı terimleri kısaca anlatatalım.

Fütüvvet Nedir?

Fütüvvet sözcüğünü temel olarak “üstün ahlak sahibi olmak, başkasının hak ve hukukuna riayet etmek, bağışlayıcı olmak” gibi iyi olarak addedilen insani özelliklerin toplamı olarak görmek mümkündür. Osmanlı devrinde ve hirfet sistemi bağlamında bir şahsın fütüvvet sahibi olmadan esnaf olması ve loncaya dahil olup o mesleği icra etmesi mümkün değildir.

Derbentçi Nedir?

Derbent sistemi temel olarak Osmanlı İmparatorluğu’nun fethettiği sınır bölgelerinde kale, çarşı, konak, dinlenme yerleri inşa ederek oraları canlandırma ve iskan etme politikası olarak ifade edilebilir. Bu bölgelerde güvenliği sağlamakla görevli kimselere derbentçi denirdi. Hristiyan derbentçiler ise martalos adı ile anılırdı.

Bu konuyu daha önce derbent sistemi adlı yazımızda açıkladığımız için daha fazla ileri götürmüyoruz.

Muhtesip Nedir?

Muhtesipler Dört Halife devrinde bile var olduğu söylenen, İslam medeniyetlerinde bugünkü zabıta memuru ile benzer görevler alan kimselerdir. Buna göre bu insanların görevleri çarşı ve pazarların, iş yerlerinin güvenliğini, genel sağlık ve sıhhati ve genel ahlakı korumaktır.

Güvenliğin sağlanmasında muhtesip adeta hükümdarın halk içerisindeki temsilcisi olarak düşünülebilir. Bu nedenle halk ile yönetici arasında köprü görevi de görmektedir.

Yorum YAZIN

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

20 + 9 =