Pürin ve Pirimidin Bazları

Canlı hücrelerinde nükleik asitler bulunmaktadır. Nükleik asitler DNA ve RNA olmak üzere iki adettir. DNA ve RNA’nın her ikisi de nükleotit denilen yapıların birleşmesiyle oluşmuştur. Nükleotit yapısında ise çeşitli organik bazlar bulunmaktadır. Biz bunları pürin bazları ve pirimidin bazları olarak ikiye ayırıyoruz.

Pürin ve pirimidin bazlarını anlamak için önce nükleotit kavramını anlamak gerekir. DNA ve RNA’yı bir zincire benzetirsek bu zincirin halkaları birer nükleotittir.

Nükleotitler organik baz, fosfat gurubu ve 5 karbonlu şekerden oluşmaktadır. Nükleotite adını veren organik bazdır. Örneğin organik bazı sitozin olan bir nükleotit kısaca “sitozin nükleotit” olarak bilinir.

Beş çeşit organik baz bulunmaktadır. Bunlar şöyle sıralanır:

  1. Adenin (A)
  2. Timin (T)
  3. Guanin (G)
  4. Sitozin (C)
  5. Urasil (U)

Pürin pirimidin bazları

Bunlardan Adenin ve Guanin pürin bazları olarak sınıflandırılır. Geri kalan üçü yani Timin, Sitozin ve Urasil ise pirimidin bazlarıdır.

Pürin ve Pirimidin Bazları Karşılaştırması

Aşağıdaki tabloda pürin ve pirimidin bazları karşılaştırılmıştır. Tabloya bakarak pürin ve pirimidin bazları arasındaki farkları görebilirsiniz.

Pürin bazları Pirimidin bazları
İki çeşittir: Adenin (A) ve Guanin (G) Üç çeşittir: Sitozin (C), Timin (T) ve Urasil (U)
Çift halkalıdır. Tek halkalıdır.
Hem DNA’da hem RNA’da bulunur. Timin RNA’da bulunmaz. Urasil DNA’da bulunmaz.

Timin organik bazı DNA’ya, Urasil organik bazı RNA’da bulunur. DNA çift zincirli, RNA ise tek zincirlidir.

RNA’da pürin ve pirimidin sayıları eşit mi diye çok soruluyor. Bu soruya cevap verelim. RNA’da böyle bir eşitlikten söz konusu olmaz. Ancak DNA’da pürin ve pirimidin bazı sayısı eşittir. Bunda ana faktör DNA’nın çift zincirli olmasıdır.

Pürin bazlarından Adenin aynı zamanda ATP’nin de yapısına katılmaktadır. ATP organik enerji molekülüdür.

Pürin ve Pirimidin Soruları

En çok sorulan sorulara cevap vererek öğrendiklerimizi pekiştirelim. Basit bilgi olmasına rağmen bunlar çok karıştırıldığı için tekrar yapmakta fayda vardır.


DNA bazları hangileridir?

Adenin, timin, guanin, sitozin şeklindedir.


RNA bazları hangileridir?

Adenin, urasil, guanin, sitozin şeklindedir.


DNA’da pürin pirimidin bazı oranı 1 midir?

DNA çift zincirli bir nükleik asittir. Bu zincirlerde adenin karşısına timin, guanin karşısına da sitozin geleceği işin pürin/pirimidin oranı 1 olur. Yani sayıları eşit olur.


DNA molekülünde adenin ve guanin sayısı eşit olur mu?

Böyle bir eşitlikten söz edemeyiz. Sadece adenin ve guanin sayılarının toplamı, sitozin ve timin sayılarının toplamı kadardır.


DNA’da adenin ve timin sayısı eşit midir?

Evet eşittir. Çünkü her adenin nükleotiti karşısına timin nükleotiti gelecektir. Aynı şekilde guanin karşısına da sitozin gelir. Yani bir pürin bir pirimidin şeklinde karşılıklı dizililerler.


RNA’da adenin karşısına ne gelir?

RNA zaten tek zincirlidir. Karşısına bir şey gelmez. Ancak DNA’dan RNA sentezlenirken adenin karşısına timin değil de urasil sentezlenir. Çünkü RNA’ya özgü baz urasil, DNA’ya özgü baz timindir.


Yukarıdaki soruların mantığını anladıysanız pürin bazları ve pirimidin bazları arasındaki ilişkiyi de büyük ölçüde anladınız demektir.

Yorum YAZIN

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

13 + three =