Teşhis Kişileştirme Sanatı

Türkçe veya edebiyat sınavlarında karşımıza çok sıkan söz sanatlarından biri de kişileştirme yani teşhis sanatıdır. Anlatım tekniklerinden biri olan kişileştirme oldukça yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Önce teşhis yani kişileştirme nedir değinelim. Ardından verdiğimiz örnek cümlelerle tanımı pekiştirelim.

İnsana has özellikleri insan dışı varlıklara aktararak mecazlı bir anlatım oluşturma sanatına kişileştirme ya da teşhis denir.

Teşhis sanatı bazen benzetme sanatıyla karıştırılabilir. Ancak benzetme sanatında benzetme varken kişileştirme sanatından insana ait özelliklerin başka varlıklara aktarılması söz konusudur.

Kişileştirme çoğu zaman benzetme sanatıyla birlikte kullanılmaktadır.

Ancak her benzetmenin kişileştirme olmadığına dikkat etmek gerekir. Çünkü insanlar için kişileştirme yapılmaz, insan dışı varlıklar için yapılır. Örneğin aslan gibi kükredi sözünde benzetme vardır ancak kişileştirme yani teşhis yoktur.

Kişileştirme mecaz mıdır şeklinde sorular da öğrenciler tarafından çok sorulmaktadır. Evet kişileştirme mecazlı bir anlatım tekniğidir.

Teşhis kişileştirme sanatı

Kişileştirme Örnekleri

Konuyu anlamanın en iyi yolu bol miktarda örneklere bakmaktadır. Biz de kişileştirme ile ilgili örnek cümleler sunarak bilgimizi pekiştirelim.

Aşağıda 15 tane kişileştirme cümleleri sıralanmıştır:

  1. Bir minik kuş var penceremde, ninni söylüyor evlatlarıma.
  2. Ey yağmur, neden böyle inatçısın? Bu kış her yeri sel götürecek senin yüzünden.
  3. Bahar şıngırdıyor kuş sesleri ve renkli çiçekleriyle.
  4. Gül uyuyor ama bülbül inatçı, susmadan ötüyor bu gece.
  5. Ayakkabım çok yıprandı, sanırım emekliye ayrılma zamanı geldi.
  6. Huzur bile yoruldu, kavgayla uğraşmaktan.
  7. Ben ağlarım, sen ağlarsın, peki bu ıssız çöl neden bu kadar acımasız?
  8. Gebe kalmış kaldırımlar, bugün yarın doğururlar.
  9. Seninle her şeye varım. Yeter ki kader bizi terk etmesin.
  10. Ay denize mi aşık? Değilse neden her gece süzüyor onu?
  11. Bu fırtınalar çok hırçın. Asla güven olmaz bu mevsimde havalara.
  12. Tabiat bile küsmüş bize, güzel bir gün göstermiyor artık.
  13. Şu duruşunla sen sussan bile elbisen konuşuyor, farkında değilsin.
  14. Ördek, yavrularıyla suda nazlı nazlı ne de güzel süzülüyor.
  15. Kedi masal anlattı. Küçük kız dinleyip oracıkta uyuyakaldı.

Bu şekilde örnek cümlelerle isterseniz 20, 40 hatta 50 kişileştirme cümlesi oluşturabilirsiniz. Temel mantığımız insan olmayan bir varlığa insana ait bir özelliği aktarmaktır. Bu varlık bitki, hayvan veya tamamen cansız bir varlık olabilir.

Şimdi de kişileştirmeyle ilgili örnek bir soru çözerek bilgimizi pekiştirelim.


(1) Bir yaz akşamı vakti bütün aile misafirlerle beraber oturuyorduk. (2) Evin bir hayli kalabalık olmasından kaynaklanıyor olacak ki dışarıdan hiçbir ses duymuyorduk. (3) Tek duyduğumuz sevdiklerimizle birlikte vakit geçirmenin verdiği huzurun fısıltısıydı. (4) Sonra aniden bir ses geldi ve herkes camlara koştu. (5) Dışarıda bir patırdı kopmuştu ancak camdan en ufak bir şey görülemedi.

Soru: Yukarıdaki metinde hangi cümlede teşhis sanatına yani kişileştirmeye yer verilmiştir?

A) 1

B) 2

C) 3

D) 4

E) 5

Çözüm: Metinde huzur gibi soyut bir kavrama fısıldamak gibi insanlara ait bir özellik kazandırılarak mecazlı bir anlatım yapılmıştır. Bu nedenle cevap 3 numaralı cümle yani C seçeneğidir.

Yorum YAZIN

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

1 × 3 =