Üreme Hücreleri: Sporlar

Sporlar bitki, bakteri, mantar, alg ve pratozoalarda iş yapan üreme hücreleridirler. Sporlar genellikle tek hücreli yapılardır ve yeni bir organizmaya dönüşecek kabiliyeti taşırlar. Gamet ve eşeyli üremenin aksine sporlar ayrı bir eşeye ihtiyaç duymazlar. Sporlar aynı zamanda bakterilerde de görülürler ancak bakteride görülen tipleri üreme için geliştirilmemiştir. Bakteri sporları zor koşullar altında bakteriyi korumak için görev üstlenirler.

sporlar

Bitki Sporları

Yosunlar gibi tohumsuz bazı bitkiler sporla ürerler. Spor kesesinde üretilen bu bitki sporları doğaya salınırlar. Damarsız, çiçeksiz bitkilerin yaşam döngüsünün ikinci adımı sporun doğaya salınmasıyla gerçekleşir. Bu tip canlılarda döl almaşı dediğimiz olay gerçekleşir. Yani eşeyli ve eşeysiz üreme birbirini takip eder. Zaten genetik çeşitlilik de bu sayede sağlanmış olur. Damarlı fakat tohumsuz olan eğrelti otu gibi canlılarda ise eşeyli ve eşeysiz süreç birbirinden bağımsız hareket eder. Tohumlu ve çiçekli bitkilerde ise üreme sistemi savunma amaçlı üretilen spordan tamamen bağımsız devam eder. Çiçekler erkek mikrosporunu ve dişi megasporunu üretir. Mikrosporun içerisinde ise polenler vardır. Çiçeğin yumurtalık kısmı ise zamanla meyveye dönüşür.

Mantar Sporları

Mantarların ürettiği sporların en yaygın iki vazifesi vardır. Dağılma aracılığıyla üremeyi sağlama ve uyku dönemiyle hayatta kalmayı sağlama. Mantar sporları tek hücreli veya çok hücreli olabilmektedir. Mantar türüne göre üretilen sporun rengi, şekli ve geometrisi farklı olabilmektedir. Mantar sporları eşeyli ya da eşeysiz özellikte olabilirler. Çoğu mantar sporu üreme amacıyla rüzgara güvenmek durumundadır. Rüzgarla hareket eden spor hedefine ulaşmakta ve filizlenmeye olanak sağlamaktadır. Ayrıca mantarlarda değişen çevre koşullarına göre üreyici ya da savunucu spor üretimi de değişebilmektedir. Uyku halinde olan bir spor ortam koşullarının uygun olması durumunda herhangi bir dış tepkiye tetiklenip filizlenmeye olanak sağlayabilir. Mantarların belli belirsiz yerde ortaya çıkmasının mantığı da budur.

Bakteri Sporları

Bakteri sporları bakteriler için birer üreme aygıtı olmaktan çok zorlu çevre koşullarına uyum sağlama aracıdır. Yüksek sıcaklık, çok kurak ortam, tehlikeli toksik madde varlığı, çeşitli zararlı kimyasal ve enzimler sporun iş başına koyulmasına neden olabilir. Bakteri sporu kalın bir hücre duvarı biçiminde şekil alarak bakteri DNA’sını çevreden kaynaklanan olumsuz etkilere karşı muhafaza eder. Bu spor yapıları çok uzun süre boyunca kapalı kalıp ortam koşulları düzelene kadar varlığını sürdürüp bakteriyi hayatta tutabilir. Bakteri bu süreçte bazal metabolizma düzeyinde yaşamını devam ettirir.

Alg Sporları

Algler sporlarını eşeysiz üreme aracı olarak üretirler. Bu sporlar kendiliğinden hareket edebilecek aktif hareket yeteneğine sahip olabileceği gibi pasif hareket için oluşturulmuş da olabilirler. Bazı algler durumu göre eşeyli veya eşeysiz üreme gerçekleştirebilirler. Şartlar uygun olduğunda alg sporları haploid yapıda ve yeni bir birey meydana getirecek şekilde üretilirler. Şartlar uygun değilse diploid gamet hücreleri oluşur ve tıpkı mantar ve bakterideki gibi uygun şartlar beklenir. Uygun şartlar sağlandığında diploid hücre mayoz geçirerek haploid yapıya gelir. Bazı algler de diploid faz ve haploid faz olmak üzere değişken üreme fazları gösterirler. Bu hücreler duruma göre mitoz veya mayoz bölünme gerçekleştirirler.

Yorum YAZIN

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

15 − five =