Buhar Basıncı Nedir?

Sıvı haldeki maddeler ısı aldıkça buharlaşır. Oluşan buhar ise gaz olduğu için gazların basınç ilkeleri doğrultusunda çevresine basınç uygular. Bu yazıda buhar basıncı nedir, buhar basıncını etkileyen faktörler nelerdir gibi konulara değineceğiz. Yazıyı dikkatli okursanız kafanıza takılan bütün soruların çözüldüğünü göreceksiniz.

Bir sıvıyı meydana getiren getiren taneciklerin bir bölümü buharlaşınca kalan sıvının yüzeyine basınç uygular. Bu basınca buhar basıncı denir.

Buhar basıncı ile ilgili temel noktalar şöyledir:

  • Sıvılar ısı alarak buharlaşır.
  • Buharlaşma sıvı yüzeyinde gerçekleşir.
  • Sıcaklık arttıkça buhar basıncı da artar.
  • Buhar basıncı sıvının kütlesine bağlı değildir.
  • Buhar basıncı ile kaynama noktası ters orantılıdır.
  • Saf sıvıda uçucu olmayan katı çözünürse kaynama noktası yükseleceği için buhar basıncı düşer.

Buhar basıncı bir basınç olduğuna göre birimi de basınç birimi olan Pascal (Pa) şeklindedir. Diğer basınç birimleri de kullanılabilir.

Buhar basıncının nedeni buharlaşmadır. Buharlaşma nedir adlı yazıda buharlaşma konusunu anlatmıştık.

Buhar basıncı nedir

Buhar Basıncı Soruları ve Çözümleri

Buhar basıncı nedir kısaca öğrendik. Şimdi örnek sorular ve çözümleri ile birlikte buhar basıncını etkileyen faktörleri öğrenelim.


1. Birbirinde farklı X, Y, Z saf sıvılarından X’in kaynama noktası en düşük ve Z’nin kaynama noktası en yüksektir. Buna göre aynı sıcaklıklarda bu sıvıların buhar basınçları Px, Py ve Pz arasındaki ilişki nedir?

A) Px > Py > Pz

B) Px = Py = Pz

C) Pz > Py > Px

D) Px > Pz > Py

E) Pz > Py = Px

Çözüm: Kaynama noktasında buhar basıncı atmosfer basıncına eşit olur. Bir sıvı kaynama noktasına ne kadar yakında o kadar yüksek buhar basıncına sahiptir. X sıvının kaynama noktası düşük olduğuna göre aynı sıcaklıkla buhar basıncı daha yüksek olacaktır. Çünkü aynı sıcaklık olduğu zaman X’in kaynama noktasına daha yakın bir sıcaklık var demektir. Cevap A seçeneği olur.


2. Suya tuz katıldığında aynı sıcaklıkta buhar basıncı düşmektedir. Bunun nedeni nedir?

Çözüm: Tuz suyun safsızlığını bozduğu için kaynama noktasını yükseltir. Kaynama noktası yükseldiği zaman buhar basıncı düşer.


I. Buharlaşma her sıcaklıkta olur.

II. Sıvı yüzeyinde buhar basıncı arttıkça buharlaşma hızı düşer.

III. Moleküller arası çekim kuvveti fazla olan sıvıların buhar basınçları da yüksektir.

3. Buharlaşma ve buhar basıncı ile ilgili olarak yukarıdaki öncüllerden hangileri doğrudur?

A) Yalnız I

B) I ve II

C) II ve III

D) I ve III

E) I, II ve III

Çözüm: Buharlaşma her sıcaklıkta olur. I. öncül doğrudur. Sıvı yüzeyinde buhar basıncının artması buharlaştırmayı zorlaştırır. Bu nedenle buharlaşma hızı artar. II. öncül de doğrudur. Moleküller arası çekim kuvvetinin fazla olması buharlaştırmayı zorlaştırır. Dolayısıyla böyle sıvıların buhar basınçları düşüktür. III. öncül yanlıştır. Cevap B seçeneği olur.


I. Saf sıvılarda kaynama her sıcaklıkta olur.

II. Uçucu sıvıların buhar basınçları daha yüksektir.

III. Madde miktarının artması buhar basıncını arttırır.

4. Yukarıdaki öncüllerden hangileri doğrudur?

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) I ve II

D) II ve III

E) I, II ve III

Çözüm: Kaynama her sıcaklıkta olmaz. Saf sıvıların belirli kaynama sıcaklıkları vardır. I. öncül yanlıştır. Uçucu sıvı demek kolay buharlaşan sıvı demektir. Öyleyse buhar basınçları daha yüksektir. II. öncül doğrudur. Madde miktarının buhar basıncıyla ilgisi yoktur. III. öncül yanlıştır. Cevap B seçeneğidir.


5. Aşağıdakilerden hangisi buhar basıncını etkileyen faktörler arasında yer almaz?

A) Sıvının safsızlığı

B) Sıvının cinsi

C) Sıvının molekülleri arasındaki çekim kuvveti

D) Sıvının öz kütlesi

E) Dış basınç

Çözüm: Sıvının öz kütlesi buhar basıncını etkilemez. Ancak sıvının cinsi, sıvının molekülleri arasındaki çekim kuvveti, sıvının safsızlığı ve dış basınç etki eder. Cevap D seçeneğidir.


Buhar basıncı yükseklik ilişkisi çok sık merak edilmektedir. Yüksekte dış basınç düşük olduğundan kaynama noktası da düşer. Bu nedenle ağzı açık kaplarda yükseğe çıktıkça kaynama daha hızlı olur. Aynı sıcaklıkta ise buhar basıncı daha yüksektir.

Yorum YAZIN

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

17 − 12 =