El Cezeri Neyi İcat Etmiştir?

Dünya tarihinde büyük dehalar mevcuttur. Bu büyük dehalarla bilim ve teknoloji adım adım bugünkü konumuna gelmiştir. İşte El Cezeri böyle bir isimdir. Bu yazıda El Cezeri neyi icat etmiştir açıklayacağız. Ardından onun hayatıyla ilgili bazı bilgiler vermeye çalışacağız. Yazıyı dikkatli okursanız El Cezeri ile ilgili sorulara daha rahat cevap verebileceksiniz.

12. ve 13. yüzyıllarda yaşamış olan El Cezeri zamanının bilgisinin çok ötesine geçerek birçok makine tasarlamıştır. Filli su saati, değişik ibrikler, çeşitli müzik aletleri, abdest alımını kolay hale getiren araçlar ve fıskiyeler icat etmiştir. Cezeri icat ettiği bu araçları aynı zamanda yapmış ve çalıştırmıştır. Bu nedenle tarihteki en büyük mühendisler arasındadır.

El Cezeri’nin yaşadığı dönemde henüz yakıtla çalışan motorlar var olmadığı için sadece mekanik prensipleriyle çalışan makineler icat edilmiştir.

El cezeri neyi icat etmiştir

Yukarıda El Cezerinin resmi temsili olarak gösterilmiştir.

Cezeri’nin bazı icatları maddeler halinde aşağıdaki gibi sıralanabilir:

  • Filli su saati
  • Tavus kuşlu ibrik
  • Mumlu saatler
  • Güneş saati
  • Çeşitli kaplar
  • Fıskiyeler,
  • Abdest almak için otomatlar,
  • Kendiliğinden çalışan otomatlar
  • Suyu yukarı çıkaran araçlar

 El Cezeri’nin Hayatı

Teknoloji tarihine damgasını vuran bir mühendis olduğu için El Cezeri kimdir öğrenmemiz gerekir.

Tam adı Ebû’l İz İsmail İbni Rezzaz El Cezeri olan bilim insanı 1136 yılında Şırnak’ın Cizre bölgesinde doğmuştur. İslamiyet’in altın çağını yaşadığı bilim döneminin son halkalarındandır. Yaptığı bilimsel çalışmalar ve icatlar ile Batı dünyasının önemli aydını Leonarda da Vinci’yi etkilediği görülmektedir.

Karmaşık sistemler arasında dengenin kurulmasına dayanan sibernetik alanının kurucusu olarak kabul edilmektedir. Hatta tarihteki ilk robotu yaptığı düşünülmektedir. Robotikle ilgili tarihteki en eski yazılı kayıt kendisine aittir.

El Cezeri’nin yaşadığı bölgede Artuklular Devleti egemenlik sahibiydi. Artuklu sultanı kendisini saray mühendisi yapmış ve ona destek sağlamıştır. Cezeri 1181’den ölüm yılı olan 1206’ya kadar 25 yıl süreyle sarayda mühendislik işleriyle ilgilenmiştir.

Kitab-ül Hiyel

Helen dönemde Pnömatik denen ve İslam medeniyetinde ise Hiyel olarak bilinen makine ve otomatik sistemler yapma bilimi konusunda kendisi Orta Çağ’ın en önemli ismidir. Bir icadı üretmeden önce kağıt üzerine çizim yaparak modelleme sistemini kullanması, profesyonel çalıştığını göstermektedir.

El Cezeri Kitab-ül Hiyel olarak tanınan ancak tam adı Kitâb El-Câmi‘ Beyn El-‘İlm ve El-‘Amel En-Nâfi’ Fi Sınâa’ti’l-Hiyel (Mekanik Hareketlerden Mühendislikte Yararlanmayı Anlatan Kitap) olan eserinde yaptığı makinelerin çoğunu toplamıştır. Bunu yapmasını dönemin Artuklu hükümdarı Nasireddin Mahmud talep etmiştir.

Kitab-ül Hiyel eseri altı bölümden oluşmaktadır:

  • Birinci bölümde su saati ve kandilli su saatlerinin yapımını gösteren şekiller bulunur.
  • İkinci bölümde çeşitli kullanışlı kapların ve makinelerin yapımı anlatılır.
  • Üçüncü bölümde hacamat bilgisi, abdest almayı kolaylaştıran ibrik ve taslar bulunur.
  • Dördüncü bölümde havuzlar, ilgi çekici fıskiyeler ve kendiliğinden müzik çalan eğlenceli makinelerin yapımı bulunur.
  • Beşinci bölümde derinliği az olan kuyulardan ya da akan nehirden suyu yükselten aletler tanıtılmıştır.
  • Altı bölümde ise birbirinden farklı çeşitli şekillerin yapımı gösterilmiştir.

Cezeri’nin bu eseri sanat açısından da önemli bir üründür. Ayrıca robotik bilgi açısından da ilk yazılı eser olarak değerlendirilmektedir.

Kitabın orijinal örneği elimize ulaşmamıştır. Ancak kitabın kopyaları Avrupa’da çeşitli müzelerde yer almaktadır.

Yorum YAZIN

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

2 + seventeen =